پژوهش کیفی
پژوهش کیفی
روش تحقیق کیفی تلاشی است جهت توصیف غیرکمی از موقعیتها حوادث و گروههای اجتماعی کوچک با توجه به جزئیات و همچنین سعی برای ارائه تعبیر و تفسیر معانی انسانها در موقعیتهای طبیعی و عادی به زندگی خود و حوادث میبخشند.
منظور از تحقیق کیفی عبارت است از:
هر نوع تحقیقی که یافتههایی را که به دست میدهد که با شیوههای غیر از روشهای آماری یا هرگونه کمی کردن کسب شدهاند.
این گونه پژوهش میتواند مطالعه در مورد زندگی افراد تجارب زندگی، رفتارها، هیجانات و احساسات آنها و همچنین عملکردهای سازمانی، تحرکات اجتماعی، پدیدههای فرهنگی و تعاملات میان افراد را شامل شود.
پس رویکرد کیفی ویژگیهایی دارند که عبارت است از :
در این رویکرد محققان در جستجوی:
1. کشف باورها
2. نگرشها
3. مفاهیم
4. و معانی هستند که افراد مورد مطالعه در خصوص پدیدهای مشخص در یک بافت اجتماعی معین برای خودشان میسازند.
در این رویکرد پژوهشگر در محیط واقعی به بررسی پدیدههای اجتماعی میپردازد بدون آنکه تغییری در آن محیط اعمال کند.
سؤال های پژوهشهای کیفی اغلب با چرا و چگونه آغاز میشوند.
دادههای گردآوری شده یافتههای حاصل از پژوهش بیش از آنچه در قالب اعداد و ارقام باشند به شکل توصیفهای افراد مورد مطالعه از پدیده مورد بررسی بر اساس مشاهده مستقیم و تفسیر محقق از آن پدیده ارائه میشوند.
با استفاده از رویکرد کیفی پژوهشگر در فرایند تحلیل روشی استقرایی و اکتشافی دارد.
ذهن خود را برای رسیدن به معانی و مفاهیم تازه باز میگذارد.
در این پژوهشها به جای آزمون فرضیه در ابتدا فقط پرسشهای پژوهش مطرح است در نهایت گاهی فرضیههایی تولید میشوند که در آینده میتوانند مبنای پژوهشهای بعدی کیفی یا کمی قرار گیرند. همزمان با گردآوری دادهها تحلیل نیز آغاز میشود و این فرایند تا زمان ادامه مییابد که پژوهشگر به نقطه اشباع برسد.
در رویکرد کیفی توجه به کلیت پدیده مورد مطالعه و توجه به بافتی که در آن پدیده رخ میدهد اهمیت زیادی دارد. نمونه مورد مطالعه از نظر اندازه و تعداد الزاماً نماینده آماری جامعه پژوهش نیست نمونهگیری به جای آنکه تصادفی باشد به نوعی هدفمند است خلاف پژوهشهای کمی که از ابتدا متغیرهای خاصی را مدنظر قرار میدهند در رویکرد کیفی متغیرها در خلال پژوهش به تدریج شناسایی شده، رابطه میان آنها و ویژگیهایشان توصیف میشود.
پژوهشگر نقش مستقیمی در گردآوری و تحلیل دادهها دارد.
مفاهیم مرسوم در مطالعات کمی مثل روایی و پایایی از مفاهیم دیگری مثل اعتمادپذیری و باورپذیری استفاده میشود
برگرفته شده است مقاله امیدها و تردیدههای پژوهشگران به رویکرد کیفی در فرایند پژوهش نوشته دکتر یزدان منصوریان
